Een vakantie is vaak een moment van rust en ‘de boel de boel laten’. Maar dit jaar heb ik de vakantie anders beleefd.
Onze vakantie naar Duitsland leek op momenten bijna een studiereis. Zo bezochten we
Heidelberg met een zoektocht naar de Heidelbergse Catechismus. De kerkelijke
traditie waarin ik ben opgegroeid, en Willeke ook, hecht veel waarde aan de HC.
Ik heb de zondagen niet uit mijn hoofd hoeven leren, maar de prekenserie van ds.
Van Sliedregt staan wel bij ons in de boekenkast. Deze mooie uitgave heb ik geërfd van mijn opa. Hij kende ze waarschijnlijk wel uit het hoofd. De enige troost in leven en sterven en de paapse mis.
Maar niets daarvan konden wij in het mooie stadje Heidelberg vinden. Ja, ergens in het universiteitsmuseum troffen wij een paneel waar iets stond geschreven over de catechismus. Een erkenning dat ze hier in Heidelberg op papier waren gezet. Maar veel wijzer ben ik er helaas niet van geworden.
De ‘studiereis’
ging verder, ieder plaatsje waar we waren bezochten we een kerkje. En hoe
zuidelijker we in Duitsland terecht kwamen, hoe Roomser het werd. De wereldwijde
kerk kent vele kleuren en ook deze kleuren waren boeiend om te zien. In de tuin
van een kerk in Heidelberg stond nog een mooi kastje met daarin een stempel. Deze
stempel was bedoeld voor de mensen die pelgrimeren naar Santiago de
Compostella. Een stempel van een Jacobsschelp. Het maakte dat we ons ook op afstand verbonden voelden met onze eigen Jacobigemeente.
Want ook daar hangt aan de kerk een kastje met een dergelijke stempel. Bijzonder aan deze plaats was dat het een plek was vanwaar het mogelijk is om een inclusieve camino te maken. Dat wil zeggen, deze camino is ook geschikt voor mensen in een rolstoel. Mooi om te zien dat op die wijze de camino steeds toegankelijker wordt.
In Beieren wisten we ons ook verbonden met de kerk van alle plaatsen en alle eeuwen. Op een zaterdagavond streken wij neer in een bijzondere kerk. De Sint Michael in München lijkt van buiten op een vrij ‘normaal’ gebouw. Maar eenmaal binnen kom je terecht in een hele grote, prachtige, Roomse kerk. Een kerk met een droevig verhaal. Want tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werden door de geallieerden grote Duitse steden gebombardeerd.
Zo ook München. En een van de doelen was ook deze kerk. Het gebouw werd nagenoeg geheel vernietigd door de bommen die erop vielen. Maar de kerk werd opnieuw opgebouwd. Teruggebracht naar hoe het eruit heeft gezien voordat de bommen vielen. En dat is mooi gelukt. Terwijl wij binnentraden in de kerk vond er een viering plaats. Met gepaste rust zochten wij een plekje om mee te vieren. Hoewel wij beiden prima Duits verstaan is het in zo’n galmbak toch lastig om goed te horen wat er wordt gezegd.
Maar ook de stilte heeft iets goddelijks. En wanneer de woorden van de geloofsbelijdenis werden gesproken, konden wij die in onze taal meespreken. Ook zo waren wij, door de woorden van die geloofsbelijdenis, verbonden met de kerk van alle tijden en alle plaatsen.
De camping waar wij onze vouwwagen hadden opgezet lag op een prachtige plek aan het water. En kort bij de plaats waar wij verbleven werden wij opgewacht door de bewoner van het gebied. Een ezelsechtpaar bewaakte de grenzen van de camping. Ze dienden tevens als wekker. Om een uur of 7 à half 8 werd men wakker ‘gebalkt’. Toch een prachtige verschijning. Bij ons in de Jacobikerk wordt er gewerkt met een kerkapp van Donkey Mobile. Ik volg hen op LinkedIn en de man die erachter zit is een gemeentelid van ons. Zodoende moet ik bij het zien van ezels vrijwel altijd denken aan de app. Je kan gerust zeggen dat er een hele theologie op te bouwen is rondom het figuur van de ezel. En dat hebben ze bij Donkey Mobile begrepen. Want ook gemeente zijn is meer dan elkaar op zondag ontmoeten. Het is door de week heen met elkaar meeleven. In de mooie, maar ook de zware momenten. De kerkapp draagt daaraan bij. Het bied de mogelijkheid om laagdrempelig met elkaar in contact te komen. Een boekentip te delen, een kast aan te bieden, een helpende hand te vragen.
En in de zomervakantie leven we mee met hen die er even uit zijn. Een digitale vakantiekaart. En dat allemaal rondom die ezel. Ik kon het toch niet laten om broeder Ezel ook mee te laten genieten met al die mooie beelden die we van onze gemeenteleden hebben ontvangen.
Duitsland, de omgeving München. Het is prachtig. Maar het kent ook een akelige geschiedenis. Wij vonden het van groot belang om ook daarbij stil te staan in onze vakantie. Zo bezochten wij in de universiteit van München de tentoonstelling over de Weiße Rose. Een Duitse verzetsgroep ontstaan vanuit de universiteit tegen het nationaalsocialisme. Jonge mensen die opstonden tegen het onrecht en het wrede regime. Dappere lieden die hun strijd met de dood moesten bekopen.
En het was goed om daar die ochtend te zijn. Want die middag bezochten wij het voormalig concentratiekamp in Dachau. Het kamp dat het langst van alle kampen operationeel is geweest. Op deze plek kreeg niet alleen het kwaad een gezicht, maar kregen ook de slachtoffers een gezicht. Sommige van de beelden staan op mijn netvlies gebrand. Het kamp heb ik 11 jaar geleden ook kunnen bezoeken en heeft me destijds ook gevormd. Het heeft me laten zien hoe onvoorstelbaar het is wat er 85 jaar geleden is gebeurd. En ook dit jaar raakte het me weer. En terwijl wij daar liepen en klaagden over de temperatuur (het was zo’n 35 graden), werden we er ons des te meer van bewust wat een hel het daar geweest is. Want wij zouden snel terug naar de auto gaan om de airco op standje zuidpool te zetten. Maar voor al die mensen die daar zaten was het werken geblazen. Hoe warm, koud, regenachtig ook. Een dezer dagen las ik dat de Israëlische ambassadeur zei dat “dit nooit meer” geen slogan maar een gebed is. En dat gebed, dat klinkt des te harder wanneer je in zo’n kamp bent geweest.
En zoals ik al eerder schreef, het was goed dat we die ochtend de tijd namen om ons te verdiepen in zo’n Duitse verzetsgroep. Want anders zou je misschien bijna denken dat we als mensheid een blinde vlek hebben. Dat we het onrecht dat door onze eigen regering wordt bedreven niet gezien wordt. Het stelt gerust. Als zulke groepen toen bestonden, dan zouden ze nu ook weer opstaan. En laat ook dat een gebed zijn.
Deze vakantie heb ik mij in het bijzonder ook beziggehouden met enkele woorden die Jezus sprak. “Ik ben de Ware Wijnstok”. Een tekst die mij in zijn greep hield en zo deze vakantie is meegereisd. Het zijn de woorden die de basis vormden voor een preek die ik schreef. Het is een mooie metafoor die voor veel vakantiegangers misschien wel herkenbaar is.
Wijnvelden zo ver het oog kan zien. Frankrijk, Italië, Spanje en zelfs Oostenrijk en Duitsland kennen gebieden waar dit het geval is. Mooie woorden met een geweldige boodschap. Maar die boodschap wringt ook. Ik zocht deze vakantie naar de woorden om daarover te spreken. De hele vakantie hoopte ik op een moment om nog eens door zo’n veld te wandelen en de tekst door mijn hoofd te laten gaan. Het leek niet te gaan gebeuren. Tot we voor de laatste nacht een camping boekten die bij accident midden tussen de wijnvelden bleek te liggen. Met mijn vrouw togen wij richting die velden en daar mochten we genieten van het harde werken van de wijngaardenier. Daar vond ik de woorden die mijn preek afmaakten. Daar ervoer ik dat de Heere onze hele reis met ons was. Zijn Hand is niet van ons geweken.
En zo eindig ik dit reisverslag. Het was geen studiereis. In ieder geval was het niet de intentie om het ervan te maken. Maar het was wel een reis waarin Gods aanwezigheid dag aan dag zichtbaar was. In de kerken, in de natuur, in de wijnvelden. We hebben mogen genieten van overvloed. Het waren werkelijk stromen van zegen. En onze Vader die dit alles (mogelijk) maakte was daarbij. Die goddelijke aanwezigheid is iets waar ik mij de afgelopen jaren steeds vaker bewust van ben geworden. Voor ieder moment van de vakantie kan ik een Bijbeltekst of een lied opwerpen. En dat heb ik ook zeker gedaan.
En terwijl wij zaten, aan de kabbelende stroom van een serie watervallen, zong ik:
Zie ons wachten aan de stromen
aan de oever der rivier
straks zal onze Bootsman komen
en wij varen af van hier
Hoe de storm ook moge woeden
op de reis naar ‘eeuwigheid
Jezus is de trouwe Bootsman
die ons altijd veilig leidt.
De preek “Jezus, de Ware Wijnstok”
is te luisteren via deze link